Hatadan Öğrenmek

Önceki bölümde haritaları birbirine bağlayarak zihin sarayını kurduk. Ama her inşaatta olduğu gibi, bu sarayda da yanlış konmuş bir taş, eğri çekilmiş bir duvar olabilir. Şimdi o hataların ne olduğunu, neden korkulmaması gerektiğini ve nasıl ayıklanacağını konuşacağız.

Önce bir sınır: Hangi hatadan söz ediyoruz?

yazarın tezi: Bu bölüme başlamadan önce çok önemli bir sınır çizmemiz gerekiyor — tıpkı birinci bölümde öğrendiğimiz gibi, bir şeyi anlamak için önce onun ne olmadığını söylemeliyiz.

yazarın tezi: Bu bölümde kastedilen hata, bilgi ve çözüm yolundaki yanılgıdır: bir hesabın yanlış çıkması, bir bağın tutmaması, bir yöntemin işlememesi, bir okumanın eksik kalması. Bunlar öğrenmenin parçasıdır ve öğretirler.

yazarın tezi: Kastedilen kesinlikle ahlaki veya dinî sınırların çiğnenmesi değildir. Bu bölüm "hatadan öğrenilir" derken, asla "haddi aşmayı dene de gör" demez. Ahlaki ve dinî hudutlar, denenecek yollar değil; baştan korunması gereken çizgilerdir. İlim yolundaki yanılgı insanı olgunlaştırır; haddi aşmak ise olgunlaştırmaz, yıkar. Bu ikisini birbirine karıştırmak, bu bölümün ruhuna taban tabana zıttır.

İlim yolundaki hata bir öğretmendir; ahlaki sınırın çiğnenmesi ise bir uçurumdur. Biri yolu gösterir, diğeri yolu yok eder.